Berichten over biodiversiteit

  1. Es nog steeds bedreigd door Aziatische schimmel

    28-06-2021 12:27 door Geert Sioen, Pieter Verschelde, Arthur De Haeck, Peter Roskams, Marijke Steenackers, Bart De Cuyper

    foto2.jpg

    Het gaat niet goed met de gezondheidstoestand van de es (Fraxinus excelsior L.). Een tiental jaren geleden bemerkten bosbeheerders op verschillende plaatsen in Vlaanderen sterfte van jonge essenaanplantingen. In Bosrevue 39 verscheen een artikel met een beschrijving van de essenziekte (Roskams & De Haeck, 2012). De schimmel kreeg toen de naam Hymenoscyphus pseudoalbidus maar was beter bekend onder de naam van de ongeslachtelijke vorm Chalara fraxinea. De herkomst van de ziekteverwekkende schimmel was nog onduidelijk. De gevolgen van de ziekte waren wel opvallend, zeker voor jonge boompjes.

    Lees meer over "Es nog steeds bedreigd door Aziatische schimmel"

    Labels:

  2. De Revue gepasseerd | Fauna en Flora van het Zoniënwoud

    28-06-2021 11:29 door Sander Van Daele

    kaften nl_bijgesneden.jpg

    De moeder aller Vlaamse bossen, dat ook voor een groot deel in Brussel en een klein deel in Wallonië ligt. Belgischer kan het niet. Is daar nu nog niet alles over geschreven? Dat hoor ik sommigen misschien denken. Deze nieuwe handige veldgids bewijst alvast van niet. Enkel soorten die voorkomen in het Zoniënwoud worden beschreven. Dit en het feit dat de soorten eerder gebundeld zijn volgens het uitzicht en het habitat waar ze voorkomen (“Boskruiden met geelachtige bloemen in de zomer”, “Loofbomen met enkelvoudige, duidelijk ingesneden bladeren”), maakt van dit boekje een zeer toegankelijke publicatie die voor iedere natuurliefhebber leuk is om mee te hebben in het Zoniënwoud (en vergelijkbare bossen). De prachtige en waarheidsgetrouwe illustraties maken het bovendien een lust voor het oog. Het boekje houdt zich niet aan de Belgische staatstructuur en handelt over het volledige Zoniënwoud. Op de eerste pagina’s krijg je info over de geschiedenis, de verschillende toegangspoorten en de voorkomende leefgebieden. Vervolgens passeren 708 soorten de revue.

    Lees meer over "De Revue gepasseerd | Fauna en Flora van het Zoniënwoud"

    Labels:

  3. Multifunctioneel beheer van ongelijkvormig hooghout: een analyse van 12 jaar dunningsoefeningen in de marteloscoop van Het Leen (Eeklo)

    11-01-2021 18:00 door Kris Verheyen, Wim De Schuyter, Lotte Van Nevel

    MartelloscoopHetLeen_LotteVanNevel_bijgesneden.png

    Dunnen is een belangrijke beheermaatregel bij het beheer van bossenDoor te dunnen wordt het stamtal in de opstand verlaagd en wordt de aanwas geconcentreerd op een kleiner aantal bomen. Zonder dunningen is de productie van zwaar kwaliteitshout onmogelijk. Dit op voorwaarde dat de dunning op een doordachte manier gebeurt. 

    Dunnen is echter een complexe maatregel waarbij rekening moet worden gehouden met talrijke aspecten, zonder de beheerdoelstelling uit het oog te verliezen. Een zorgvuldige en doordachte aanduiding van de dunningsbomen is dus van cruciaal belang. Het is vanzelfsprekend dat dit geen eenvoudige klus is en al zeker niet in complexe gemengde, ongelijkjarige en ongelijkvormige opstanden (‘ongelijkvormig hooghout’). Er bestaat niet zoiets als ‘de juiste’ dunning en er bestaat evenmin een overal toepasbaar recept. Gelukkig zijn er wel een aantal basisregels; de spelregels van het dunnen, zeg maar (Box 1). Om die regels in de vingers te krijgen, kunnen bosbeheerders (in spe) hun dunningsvaardigheden oefenen/trainen in een zogenaamde marteloscoop. In dit artikel worden de resultaten van de oefeningen aan het Labo Bos & Natuur van de Universiteit Gent sinds 2007 geanalyseerd.

    Lees meer over "Multifunctioneel beheer van ongelijkvormig hooghout: een analyse van 12 jaar dunningsoefeningen in de marteloscoop van Het Leen (Eeklo)"

    Labels:

  4. Taxus: een herintroductie met een oude bekende

    09-10-2020 10:49 door Karolien Van Diest

    IMG_2467.JPG

    Weinig mensen weten dat taxus een inheemse soort is. Of beter gezegd: we weten het soms wel, maar omdat we taxus nooit in de natuur of in informatie erover zien, beschouwen we hem niet als een hier van nature voorkomende soort. Taxus lijkt voorbestemd voor een discreet bestaan in glad geschoren hagen. Maar de afgelopen jaren duiken steeds meer zaailingen op in onze bossen en parken. Wie wel eens in het Verenigd Koninkrijk komt, zag misschien daar een monumentaal exemplaar in boomvorm, wellicht op een kerkhof. Deze observaties prikkelden mijn nieuwsgierigheid… als taxus kan uitgroeien tot een imposante boom, waarom zou taxus dan bij ons uit de bossen verdwenen zijn? 

    Lees meer over "Taxus: een herintroductie met een oude bekende"

    Labels:

  5. ‘Coldspots’ in bossen: belangrijke ‘hotspots’ voor bosgebonden soorten

    12-06-2020 16:01 door Kris Vandekerkhove

    fig3a-Russula_fragilis_Vaanders.JPG

    Bij het beheer van onze bossen is er de laatste jaren veel aandacht voor open plekken en ‘meer licht in het bos’. Licht in het bos zorgt immers voor meer variatie en biedt kansen aan warmte- en lichtminnende soorten, dus een grotere biodiversiteit. Er zijn echter ook heel wat bossoorten die juist heel sterk gebonden zijn aan het bosmicroklimaat. Voor hen betekent meer open ruimte in het bos een extra versnippering in het al sterk gefragmenteerde boslandschap. Door klimaatverandering wordt deze problematiek nog versterkt. Vandaar een pleidooi om –zeker in oude bossen- voldoende grote zones te voorzien waar het bosmicroklimaat en de soorten die eraan gebonden zijn, zich ten volle kunnen ontwikkelen. Een pleidooi voor ‘coldspots’ dus.

    Lees meer over "‘Coldspots’ in bossen: belangrijke ‘hotspots’ voor bosgebonden soorten"

    Labels:

  6. Bomen kappen, biodiversiteit en klimaatverandering

    14-04-2020 17:17 door Paul Stryckers

    2020Bl13 pano.jpg

    De laatste tijd krijgen bos- en natuurbeheerders zoals het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB, roepnaam ‘Natuur en Bos’) en Natuurpunt steeds vaker te maken met kritische reacties vanuit het publiek naar aanleiding van het kappen van bomen en bossen. Dit fenomeen is op zich niet nieuw [1] maar krijgt nu versterking vanuit een algemene -terechte- klimaatbezorgdheid [2]. Natuurbehoudsorganisaties hebben als kerndoelstelling het vrijwaren van de biodiversiteit, wat als een van de grote uitdagingen voor onze planeet beschouwd wordt. Daarnaast wordt van deze organisaties, net zoals van de ganse samenleving, ook verwacht dat ze zich inzetten voor die andere grote uitdaging die op ons afkomt: de klimaatverandering. In dit verband wordt er naar bos en natuurgebieden gekeken als ‘natuurgebaseerde oplossingen’, m.a.w. systemen die koolstof opslaan en vasthouden (mitigatie) en buffers kunnen vormen voor de gevolgen van klimaatverandering, zoals overstromingsgebieden (adaptatie). Hoe verhouden beide uitdagingen zich in de concrete natuurbehoudspraktijk? Is samengaan mogelijk of moet hier een keuze gemaakt worden voor de ene, ten koste van de andere? Onderstaand artikel probeert een voorzichtige aanzet te leveren voor een denkkader, dat misschien kan leiden tot concrete beleidsadviezen en ook een hulpmiddel kan bieden in de communicatie naar een breed publiek. Aangezien dit artikel ingaat op de vraag naar de relatie tussen kappen van bomen voor biodiversiteit en het behoud van bomen als mitigerende maatregel tegen klimaatverandering, wordt ontbossing voor andere doeleinden hier niet besproken.

    Lees meer over "Bomen kappen, biodiversiteit en klimaatverandering"

    Labels:

  7. De Revue gepasseerd | Biodivers Boeren

    16-03-2020 08:46 door Sander Van Daele

    coverbiodiversboeren.jpg

    Biodiversiteit is een goede verzekering voor de toekomst, ook op de boerderij. De transitie naar een landbouwmodel dat dat in rekening brengt en daar ook voor beloond wordt is gestart maar staat nog in de kinderschoenen. Dit boek kan zowel aan boeren maar ook aan de beleidsmakers en consumenten nuttige handvatten bieden om de omschakeling sneller te maken.

    Lees meer over "De Revue gepasseerd | Biodivers Boeren"

    Labels:

  8. Wereldwijde herbebossing als oplossing voor de klimaatverandering: Fantasie of werkelijkheid?

    04-03-2020 14:23 door Michael P. Perring

    fig0.jpg

    In juli 2019 werd het artikel "The global tree restoration potential" gepubliceerd in Science [1]. Deze publicatie van Jean-François Bastin et al. (Crowther-laboratorium van de ETH Zürich) kende veel weerklank in de internationale pers. Naast een goedgekozen timing was de spectaculaire uitspraak “… global tree restoration [is] our most effective climate change solution to date” waarschijnlijk de reden hiervoor. Na de publicatie verscheen er op deze uitspraak en de rest van het artikel echter veel kritiek, onder andere in het tijdschrift Science [2] zelf. De auteurs reageerden met de stelling dat hun schattingen eigenlijk zelfs conservatief zijn [3]. De controversiële uitspraak werd weliswaar wel gewijzigd in “...global tree restoration [is] one of the most effective carbon drawdown solutions to date".

    In dit artikel vat een co-auteur van een van de reacties [2] het oorspronkelijke document samen, schetst hij de argumenten die in de commentaren naar voren worden gebracht en gaat hij in op de reactie van de auteurs van de oorspronkelijke studie op deze kritiek. Hij besluit met een reflectie over wat de discussies betekenen voor beleidsmakers en landschapsbeheerders in België en daarbuiten want er zal meer actie nodig zijn als we de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen willen halen.

    Lees meer over "Wereldwijde herbebossing als oplossing voor de klimaatverandering: Fantasie of werkelijkheid?"

    Labels:

  9. Kleine bossen functioneren beter wanneer ze gemengd zijn

    06-12-2019 13:43 door Lionel Hertzog, Daan Dekeukeleire, Dries Bonte, An Martel, Kris Verheyen, Luc Lens, Lander Baeten

    Vilda_117342_Herfstig_bos_Yves_Adams_5000_px_45451.jpg

    Steeds meer plant- en diersoorten gaan achteruit en verdwijnen uit ons landschap. De gevolgen hiervan voor het functioneren van ecosystemen – zoals weerspiegeld in biomassaproductie, bestuiving of koolstofopslag – zijn een ‘hot topic’ in het ecologisch onderzoek. De voorbije dertig jaar voerden ecologen diverse experimenten uit om het verband tussen het aantal soorten (of biodiversiteit) in ecosystemen en het functioneren ervan te onderzoeken. Onderzoek focuste op verschillende systemen zoals graslanden en jonge bosaanplanten. Op basis van dit experimenteel onderzoek is er nu een duidelijke consensus: soortenrijkere systemen functioneren gemiddeld beter. Voor bossen werd bijvoorbeeld aangetoond dat gemengde bossen meer hout produceren dan monoculturen en ook dat gemengde bossen een hogere veerkracht vertonen na droogte of bij uitbraak van ziekten en plagen (Liang et al 2016). Naast het aantal boomsoorten in een bos, is het ook van belang wélke soorten samen voorkomen. De specifieke soortensamenstelling heeft een belangrijke invloed op een waaier aan ecosysteemfuncties, waarbij sommige soortcombinaties duidelijk beter presteren dan andere, ongeacht hun soortenrijkdom (Baeten et al. 2019).

    Lees meer over "Kleine bossen functioneren beter wanneer ze gemengd zijn"

    Labels:

  10. De Revue gepasseerd | Beslisboom Amerikaanse vogelkers

    07-10-2019 15:29 door Sander Van Daele

    a.png

    Na decennia van bestrijding is de Amerikaanse vogelkers allerminst verdwenen uit het West- en Centraal-Europese landschap. Onder meer die vaststelling heeft terreinbeheerders ertoe aangezet om het beheer van deze exoot te gaan diversifiëren. Waar dat beheer tot enkele jaren geleden gelijkstond aan het proberen uitroeien ervan, hebben enkele onderzoekers en beheerders nu een aantal beheerstrategieën ontwikkeld om om te gaan met deze soort.

    Lees meer over "De Revue gepasseerd | Beslisboom Amerikaanse vogelkers"

    Labels: